محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

61

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

شيشه را مملو كند بايد كرد و دهن شيشه را به صاروج الحكمة دو سه مرتبه مسدود نموده ، بعد از آن به گل حكمت نيز بگيرند و در ديگ [ ريگ ] يا خاكستر تا گردن پنهان نموده ، آتش تندى كه به حد تصعيد نرسد به قدر دو شبانه روز و زياده از آن تا پنج روز در تحت ديگ بر افرزوند و بعد از سرد شدن ديگ و كوزه شيشه را بيرون آرند و آن را شنجرف مصرى خوانند . عمل شنجرف هندى : سيماب و گوگردِ مساوى است و چون سى بار و زياده از آن سحق و اعادهء آتش كنند و در هر دفعه زمان آتش را به قدرى بيفزايند تا به چهار پنج روز رسد ثابت گردد و از اسرار مكتومه است . عمل شنجرف رومى : سيماب ، دوازده جزء گوگرد ، هشت جزء با هم بسايند و پنج جزء زرنيخ سرخ اضافه نمايند و به دستورى كه مذكور شد معمول دارند . عمل شنجرف رمانى : سيماب را با مثل او راسخت سائيده و به دستور به عمل آورند . عمل زنگار : اصل او از مس و سركه است كه صفايح مس را در سركهء تندى و با يكديگر بسايند تابه تدريج مس از تندى سركه حل گردد يا صفايح را سركه پاشيده ، در مكان نمناك دفن كنند . زنجار الصناعة : يك جزء برادهء مس را با شب يمانى و بورهء سرخ و نمك ، بالسوية از مجموع ثلث به قدر عشر او پيوسته در ظرف مس با سركه تند بسايند و هر چند خشك شود باز با سركه تر كنند . قسم ديگر الطف اقسام است : راسخت مغسول را با مثل او نوشادر مصعد ، بسيار نرم بسايند ، بعد از آن امتزاج ، قطرات سركهء بسيار تند بر او چكانيده و مسخّن كنند تا مثل خمير گردد پس روى او را به پارچهء نازكى پوشيده و در آفتاب خشك كنند و باز به دستور سابق با سركه بسايند و تكرار عمل نمايند تا همهء آن زنگار گردد . عمل راسخت : كه عبارت از مس سوخته است و روسختج نامند و يك طريق او در فصل احراق مذكور شد و دستور ديگر آن كه مس را صفايح بسيار رقيق كرده و در ديگى بر روى هم چيده و به قدر عشر آن گوگرد و نمك بالمناصفة بر صفايح و ما بين او پاشيده و دهن ديگ را مستحكم كرده و يك هفته در تون بگذارند تا مجموع شود و هرگاه زود تر